■ PROTOCOL
AANHOUDING
■ TERUG START
|
Aanhouden winkeldieven
Geen geweld
Veiligheid voorop !
Inhoudsopgave
1.0 Definitie ( winkel ) diefstal
2.0 Vormen van winkeldiefstal
2.1 Waaraan herken je een winkeldief
3.0 Wat mag volgens de wet
4.0 Hoe te handelen bij aanhouding
4.1 Preventief optreden
4.2 Repressief optreden
4.3 Winkeldief opsluiten ?
4.4 Wat te doen bij vergissing
4.5 Uitgeven van winkelontzegging
5.0 Randvoorwaarden en definities
5.1 Wanneer is iemand verdacht
5.2 Doel van aanhouding
5.3 Bevoegdheid tot aanhouding
5.4 Overleg politie
5.5 In beslag nemen
5.6 Tassencontrole
5.7 Stress en nazorg
6.0 Organisatie en technische voorzieningen
7.0 Elektronische voorzieningen
1.0 Definitie ( winkel ) diefstal
Artikel 310 Wetboek van Strafrecht
Hij die enig goed dat geheel of ten dele aan een ander toebehoort
wegneemt, met het oogmerk om het zich wederrechtelijk toe te eigenen
wordt, als schuldig aan diefstal, gestraft.
2.0 Vormen van winkeldiefstal
- Het verbergen van artikelen in kleding, kinderwagen, tas, etc.
- Prijzen verwisselen of vervalsen.
- Kinderen met artikelen naar buiten sturen.
- Teruglopen met onbetaalde artikelen via klaphekje of winkelentree.
Andere vormen van winkelcriminaliteit
- Dubbel winkelen ( met oude kassabonnen aankopen claimen )
- Emballagebonnen maken met volle kratten uit de winkel.
- Consumeren van artikelen in de winkel zonder te betalen.
- Artikelen openlijk achterhouden onder of in andere artikelen.
- Gestolen goederen ruilen.
- Frauderen met bijvoorbeeld winkelwagens of mandjes.
Let ook op mensen die hun kinderen misbruiken om winkeldiefstal te
plegen.
2.1 Waaraan herken je een winkeldief ?
- Overdreven vriendelijk.
- Onhandig gedrag.
- Doelloos lopen door de winkel.
- Geen aandacht voor de producten, maar voor de omgeving.
- Op een bepaalde plaats blijven rondhangen.
- Veel rondkijken.
- Ophouden op onoverzichtelijke plaatsen in de winkel.
- In groepsverband wanorde scheppen of het personeel afleiden.
3.0 Wat mag volgens de wet ?
Iedere burger is gerechtigd om bij de ontdekking van een strafbaar feit
op
heterdaad iemand aan te houden. Dit betekent: vasthouden tot de politie
komt
om hem of haar over te dragen.
Helaas leert de praktijk dat winkeldieven zich in sommige gevallen
verzetten
tegen een aanhouding. In deze gevallen mag proportioneel en subsidiair
geweld worden toegepast. Dat betekent dat je je moet afvragen: Kan ik
geweld
gebruiken? En zo ja, tot hoe ver kan ik gaan? ( dus niet ten koste van
alles ).Gepaste dwang is toegestaan tot de komst van de politie. Je mag een
persoon
bedwingen door hem of haar tegen een muur of tegen de vloer te drukken
tot hij
meewerkt. Dreigen met wapens of iemand mishandelen mag nooit.
Als na een aanhouding iemand aangifte doet van mishandeling, bepaalt de
Officier van Justitie achteraf of je het goed hebt gedaan. Anders maakt
hij er een
zaak van die wordt voorgelegd aan de rechter. De rechter geeft dan een
uiteindelijk
oordeel of je gestraft wordt.
4.0 Hoe te handelen bij aanhouding ?
Het is altijd beter om eerst te voorkomen dat een diefstal wordt
gepleegd.
Dit heet preventief optreden. Wanneer dit niet lukt of het is daarvoor
te laat dan kan je alleen
nog repressief optreden. Dat betekent dat tot aanhouding wordt
overgegaan.
4.1 Preventief optreden
In eerste instantie zal er altijd worden gekozen voor preventief
optreden.
Hiermee wordt een aanhouding en agressie als gevolg van een aanhouding
voorkomen. Wij adviseren de volgende werkwijze:
- Spreek de klant direct in de winkel aan, zodra van een poging tot
diefstal of van
afwijkend gedrag sprake is. ( preventief aanspreken )
- Blijf de klant van een afstand volgen ( of via een camerasysteem )
zonder
agressie op te wekken.
Wacht dus niet bij preventief optreden totdat de verdachte bij de kassa
is of de
kassa zonder betaling is gepasseerd.
Ook het consumeren van artikelen in de winkel zonder te betalen is
strafbaar.
Preventief aanspreken houdt in dat in een zo vroeg mogelijk stadium de
klant
door winkelmedewerkers wordt aangesproken om hem of haar af te laten
zien
van het voornemen tot diefstal. Bijvoorbeeld door de klant een mandje
aan te
bieden om problemen bij de kassa te voorkomen.
4.2 Repressief optreden
Indien het preventieve optreden geen gewenst effect heeft of er is
sprake van
herhaling door dezelfde verdachte gaan winkelmedewerkers over tot
aanhouding.
Bij geweld, bedreiging of het lastig vallen van klanten en / of
personeel
dient direct de politie te worden gealarmeerd om de persoon aan te
houden. Aanhouding van winkeldieven gebeurt altijd pas na de kassa, maar in de
winkel. Het achtervolgen buiten de winkel ( op straat ) wordt afgeraden.
Winkeldieven worden altijd aangehouden door twee winkelmedewerkers,
waarvan er één kaderlid is. Het aanspreken van de klant na het passeren
van
de kassa gebeurt als volgt:
Algemeen:
- Blijf kalm en beleefd maar wel overtuigend.
- Voorkom paniekreacties.
- Toepassing van geweld dient te worden voorkomen.
- Bij aanhouding mag alleen gepaste dwang ( zie 3.0 ) worden gebruikt.
- Ga nooit een gevecht aan en sla of schop nooit terug.
- Bedenk altijd dat jouw eigen veiligheid en de veiligheid van je
collega´s en de klanten
altijd voorop moet staan.
Aanspreken:
- Stel je allebei voor, noem je naam en functie.
- Verzoek de betrokkene vrijwillig mee te werken door mee te gaan naar
het kantoor,
spreek in dit geval niet over diefstal.
- Indien de betrokkene dit weigert dan kan je hem of haar ter plekke
aanhouden.
Spreek de letterlijke ( juridische ) tekst uit: Ik houd u aan
wegens diefstal .
Bel direct het spoednummer van de politie (1-1-2) en vraag naar de
plaatselijke politie.
Begeleiden in de winkel:
- Het kaderlid blijft naast de betrokkene lopen. De andere
winkelmedewerker loopt
achter de betrokkene ter voorkoming van paniekreacties of opkomende
agressie.
- Voorkom het wegwerpen of het verstoppen van gestolen artikelen.
Begeleiding op kantoor:
- Laat betrokkene niet naar het toilet gaan of telefoneren.
- Laat de betrokkene plaats nemen en leg de procedure uit.
- Ga zelf ook zitten ter voorkoming van agressie.
- Laat betrokkene zelf tas, jas en broekzakken leegmaken of wacht tot de
politie er is
voor controle van tassen
- Kom nooit aan zijn of haar kleding of lichaam.
- Na aanhouding ben je altijd verplicht de politie te bellen.
- Blijf altijd met twee personen bij de betrokkene.
- Zorg dat de aangehouden persoon niet eenvoudig het kantoor kan
verlaten door
bijvoorbeeld zelf bij de deur plaats te nemen.
Aangifte en overdragen aan politie:
- Vul altijd een Aangifteformulier Winkeldiefstal in.
- Vul op het Aangifteformulier Winkeldiefstal nooit je privéadres in
maar het adres van
de winkel of het hoofdkantoor.
- Neem het aangifteformulier nog eens samen met de politie door om te
kijken of het
formulier goed en volledig is ingevuld.
- Draag de verdachte samen met het Aangifteformulier Winkeldiefstal over
aan de
politie. Houd zelf een kopie van het aangifteformulier.
- Reik eventueel ter plaatse een Ontzegging Toegang Winkel uit.
4.3 Winkeldief opsluiten ?
Een winkelier mag een winkeldief opsluiten mits aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan.
In artikel 53 van het Wetboek van Strafvordering staat dat ingeval van
ontdekking op heterdaad
ieder bevoegd is de verdachte aan te houden.
De aangehoudene moet dan wel ?onverwijld? aan de politie worden
overgedragen.
Dat wil zeggen dat de politie meteen moet worden gebeld met het verzoek
om de
aangehoudene op te komen halen.
De plaats waar de aangehoudene wordt opgesloten mag, uitgaande van
normaal gedrag van de
aangehoudene, geen lichamelijk of andersoortig gevaar opleveren.
Het is niet de bedoeling dat de aangehoudenen, als dat niet nodig is, in
afwachting van de
komst van de politie in een ruimte wordt ?tentoongesteld?.Degene die de aangehoudene opsluit moet ervan bewust zijn dat hij
hiermee een zekere
verantwoordelijk op zich neemt voor het welzijn van de opgesloten
persoon. Dat wil zeggen, dat binnen redelijke grenzen, in de gaten moet worden
gehouden hoe de
aangehoudene er aan toe is. Dat geldt zeker voor een aangehoudene die
gewond is geraakt. Bedenk dat het opsluiten van een winkeldief, in afwachting van de komst
van de politie, meestal niet nodig is.
Bedenk dat het tijdelijk opsluiten van een winkeldief heftige
emotionele reactie op kan roepen.
4.4 Wat te doen bij vergissing ?
- Bied zonder meer je excuses aan.
- Geef de reden van het misverstand op .
- Wees open en eerlijk.
4.5 Uitgeven van winkelontzegging
Een ondernemer of winkelmanager heeft de mogelijkheid om een winkeldief
voor een bepaalde tijd
( maximaal 1 jaar ) uit zijn winkel te weren.
Bij een aantal filiaalbedrijven wordt de ontzegging centraal uitgegeven.
Volg in dit geval de instructies
van de dienst beveiliging van het bedrijf.
5.0 Randvoorwaarden en definities
5.1 Wanneer is iemand verdacht ?
Niet iedereen mag zomaar als verdachte van bijvoorbeeld winkeldiefstal
worden aangemerkt.
Artikel 27 van het Wetboek van Strafvordering stelt dan ook dat een
verdachte moet worden
gezien als 'degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een
redelijk vermoeden van schuld
aan enig strafbaar feit voortvloeit'.Er moet dus eerst sprake zijn van feiten of omstandigheden waardoor
winkelmedewerkers vermoeden dat iemand zich schuldig heeft gemaakt aan
een strafbaar feit.
Dit vermoeden moet een redelijk vermoeden zijn. Dat wil zeggen: het
vermoeden moet niet
onlogisch of absurd zijn in de ogen van een buitenstaander.
In de praktijk betekent het dat je moet hebben gezien dat iemand iets in
zijn of haar jas of tas
heeft gestopt en niet ter betaling bij de kassa heeft aangeboden.
Bij winkels die poortjes hebben ( elektronische artikelbeveiliging,
bestaande uit poortjes
bij de kassa of de ingang en beveiligingselementen op te beveiligen
artikelen ) zal het systeem alarm
geven op het moment dat artikelen niet ter betaling zijn aangeboden.
Er zal echter eerst moeten worden vastgesteld dat het om een beveiligd
en niet ter betaling
aangeboden artikel uit de winkel gaat.
5.2 Doel van aanhouding
Volgens de wet is het doel van een aanhouding een verdachte te leiden
voor een Officier
of Hulpofficier van Justitie, zodat de verdachte verhoord kan
worden.
In de praktijk zal de politie hiervoor zorg dragen. Als je de politie
belt zal deze de verdachte
ophalen, verhoren, proces-verbaal maken en dit doorsturen naar de
Officier van Justitie.
De Officier van Justitie bepaalt dan of er voldoende feiten zijn om tot
vervolging over te gaan
en de zaak voor de rechter brengen. De rechter kijkt of er voldoende
bewijs is en bepaalt
of de verdachte schuldig is. Wordt deze schuldig bevonden, dan kan de
rechter een straf opleggen.
5.3 Bevoegdheid tot aanhouden
Indien iemand van diefstal of een ander strafbaar feit ( zoals
vernieling ) wordt verdacht,
kan deze worden aangehouden. De bevoegdheid tot aanhouden van een
verdachte van
een strafbaar feit heeft iedereen, elke burger, dus ook u.
Aanhouden mag alleen bij ontdekking op heterdaad.
Heterdaad betekent het moment dat je het strafbaar feit ziet gebeuren,
bijvoorbeeld
je ziet dat iemand iets in zijn zak heeft gestopt, naar de kassa loopt
en niet betaalt.
Houd je die persoon aan voor diefstal, dan is dat op heterdaad. Zie je
dezelfde persoon de kassa
passeren en je doet niets en komt deze na een uur weer de winkel binnen,
dan is het geen heterdaad
en mag je hem niet aanhouden.
Buiten heterdaad mag alleen de politie de aanhouding verrichten. Een
voorbeeld daarvan is dat
je een signalement, bijvoorbeeld video-opname of foto hebt van een
verdachte van een kassagreep
of overval. De politie mag deze persoon ook na enkele dagen of weken
aanhouden.
Aanhouden heeft consequenties voor de verdachte en ook voor jou.
Aanhouden is iemand zijn vrijheid benemen. Je legt iemand
vrijheidsbeperkingen op .Bij aanhouden ben je wettelijk verplicht de verdachte direct aan de
politie over te dragen.
Het is dan wel van belang vooraf te weten hoe de politie zal reageren op
jouw verzoek om de
verdachte te komen ophalen.
Bedenk dat in stressvolle situaties het wachten op de komst van de
politie altijd erg lang lijkt te duren.
5.4 Overleg politie
Weet hoe de politie zal reageren als je een verdachte aanhoudt en wat
haar beleid is ten
aanzien van winkeldiefstal. Overleg dit ( bij voorkeur als
ondernemersvereniging ) met
bijvoorbeeld de gebiedsagent van de politie. Belangrijk is te weten hoe
lang het duurt voordat
politie aanwezig kan zijn. Lang wachten op politie kan er toe leiden dat
de verdachte ongeduldig
en zelfs agressief wordt. Ook de administratieve afhandeling
( aangifteformulier ) is een punt van afstemming met de politie. Kortom:
het is van belang van tevoren te weten hoe de politie zal reageren
ingeval je haar hulp inroept.
5.5 In beslag nemen
Je mag nooit een voorwerp in beslag nemen dat de verdachte met zich
meevoert in zijn
kleding of aan of in het lichaam. Je mag in geen geval in de kleding of
aan het lichaam gaan zoeken
naar voorwerpen. Wel kun je vragen of de verdachte op vrijwillige basis
zijn of haar zakken wil legen
of zijn of haar tas wil afgeven. Beter is nergens aan te komen,
problemen en agressie van de
verdachte te voorkomen en de inbeslagneming door de politie te laten
doen. De politie mag wel de verdachte onderzoeken. Van belang is daarom
om de verdachte nooit alleen te laten zodat hij iets
kan verstoppen of weggooien. Laat de verdachte ook niet naar het toilet
gaan.
Je mag alleen vragen of de verdachte op vrijwillige basis zijn of haar
zakken wil legen.
5.6 Tassencontrole
Tassen van klanten mag je niet inkijken. Als een poortalarm afgaat en de
klant weigert je
inzage in de tas dan mag dat volgens de wet. In zo?n geval bel je de
politie om assistentie.
Je kunt wel in de tas van een klant kijken als bij de entree van de
winkel een duidelijk bord ophangt
waarop een aantal huisregels staan. Dergelijke huisregels gelden dan
wettelijk als verkoopvoorwaarde,
waardoor de klant bij binnentreden van de winkel de keus kan maken al
dan niet naar binnen te gaan.
Gaat de klant toch de winkel in, dan treedt vanaf dat moment deze
verkoopvoorwaarde in werking.
Juridisch gesproken gaat de klant dan stilzwijgend akkoord met de
mogelijkheid inzage in de tas te geven.
Uiteindelijk moet de klant zijn of haar tas openen als daar om gevraagd
wordt, zo niet
dan kan hem of haar de toegang geweigerd worden.
5.7 Stress en nazorg
Besef dat winkeldiefstal spanningen kan oproepen. Ga hier op de juiste
manier mee om.
- Bespreek het onderwerp in het werkoverleg en evalueer periodiek je
ervaringen via dit
overleg.
- Wees beducht voor machogedrag, angst of onzekerheid.
- Zorg dat je weet wat de nazorg is bij incidenten en maak er gebruik
van.
- Doe iets met angst en onzekerheid die je ervaart na een incident.
Achterdocht en
overreageren zijn bijvoorbeeld ongewenste effecten.
- Spanning kan bij een dader tot agressie leiden, maar ook bij jou.
- Als ongewenste reacties bij jezelf optreden, blijf dan wat ``uit de
wind`` en schakel in
overleg collega´s in.
6.0 Organisatie en technische voorzieningen
Praat met uw personeelsleden.
Maak hen deelgenoot van uw probleem met betrekking tot winkeldiefstal.
Het is ook hun probleem. Geef hen duidelijke instructie, zoals:
Let op signalen die mogelijk diefstal aantonen ( b.v. beschadigde of
lege verpakkingen )
Geef klanten aandacht. Spreek hen niet alleen aan uit wantrouwen maar
ook uit het oogpunt van service.
Zorg dat enige exemplaren van het Landelijk Aangifteformulier
Winkeldiefstal en Ontzegging Toegang Winkel onmiddellijk voorhanden
zijn.
Bedenk: ? Gelegenheid maakt de dief ?.
Zorg altijd dat uw veiligheid en die van uw medewerkers en klanten
voorop staat.
Controleer regelmatig de winkelvoorraden. Vul deze regelmatig aan.
Dat bevordert het overzicht. Bepaal uw verkoopvoorwaarden en maak deze kenbaar aan uw klanten. In een
winkel
gaat u telkens weer een overeenkomst aan met een klant. U levert tegen
betaling goederen of diensten.
Dat doet u tegen bepaalde voorwaarden.
Bijvoorbeeld door bij de ingang van de winkel te vermelden:
Gebruik van winkelwagen verplicht.
De caissière kan uw boodschappentas controleren.
( Deze mogelijkheid heeft u op basis van het Burgerlijk Wetboek )
Geen consumpties nuttigen in de winkel.
Niet meer dan ( ..? ) scholieren tegelijk in winkel.
Aanwijzingen van het personeel dienen te worden opgevolgd.
Wenst iemand aan deze voorwaarden niet te voldoen, dan hoeft u niet te
leveren.
Zorg steeds dat iemand van het personeel zicht heeft op de uitgang.
Laat medewerkers niet in groepjes bij elkaar 'klitten'. Vooral in de
stille uren is de neiging
daartoe aanwezig, maar juist dan slaan veel dieven hun slag.
Geef een goede kassa-instructie ( afromen e.d. ).
De verkoop van diefstalgevoelige artikelen zou via de toonbank of balie
kunnen plaatsvinden.
Benader personeel van derden ( vertegenwoordigers en
toeleveringsbedrijven ) zakelijk en laat merken
dat zij niet geheel vrij zijn in hun doen en laten binnen uw bedrijf.
Zoek contact met collega-ondernemers om samen op te treden tegen
winkeldieven.
Winkeldiefstal kan tot 60% afnemen als klanten bij binnenkomst in de
winkel vriendelijk worden
begroet en zij behulpzaam en vriendelijk worden geholpen.
Wanneer een klant minder anoniem door een winkel loopt is de kans dat
deze klant de winkel benadeelt
een stuk kleiner. Onvriendelijk gedrag of de onoplettendheid van het
personeel is voor sommigen reden
om diefstal te plegen.
Plaats de retour-flessen-automaat niet nabij de afdeling met
statiegeldflessen.
Zorg voor een overzichtelijke opstelling van artikelen.
Zorg voor voldoende verlichting.
Houd je strik aan de regel Zonder kassabon geen retour .
Laat je niet beïnvloeden door agressief, intimiterend of drammerig
gedrag. Behandel zo veel mogelijk deze klanten hetzelfde als nette
klanten en geef ze niet onnodig of ten onrechte toch hun zin.
Plaats diefstal gevoelige artikelen niet in de onmiddellijke nabijheid
van de ingang.
Weeg alle goederen na bij de kassa.
Laat aan de buitenzijde van de winkel zien welke beveiligingsmaatregelen
er zijn genomen.
Als u een overvalknop heeft, zorg er dan voor dat iedereen de
instructies voor het gebruik daarvan kent.
Stel de kassa zodanig op dat u van daaruit de winkel goed kunt overzien.
Boze klanten:
Ga nooit in discussie.
Laat de klant stoom afblazen.
Blijf rustig, correct en negeer persoonlijke beledigingen.
Ga niet in op bedreigingen.
Probeer niet te winnen.
Onderdruk de drang om fysiek geweld te gebruiken.
Sluit ruimtes af waar het publiek niet hoeft te zijn en controleer de
toegang tot deze ruimtes.
Zorg dat er van buiten de winkel goed te zien is wat er zich in de
winkel afspeelt.
Houd zicht op eventuele uitstallingen buiten de winkel.
Zorg voor een schone en opgeruimde omgeving.
Zorg voor goede verlichting in de omgeving van de winkel.
Maak eventueel afspraken met nabij gelegen scholen over de pauzes en het
aantal scholieren dat
gelijktijdig in de winkel wordt toegelaten.
Maak eventueel met collega ondernemers gebruik van een particuliere
beveiligingsdienst en laat de beveiligers geüniformeerd toezicht houden.
Werk dode hoeken in de winkel weg door een ruimere opstelling of door
het creëren van zgn. doorkijkjes.
Maak eventueel gebruik van:
spiegels
afsluitbare vitrinekasten
haken of beugels met een blokkeersysteem
lege verpakkingen of omhulsels ( zgn. dummy's )
bisterverpakkingen ( kleine artikelen in een overmaat verpakking )
grote, moeilijk te verwijderen labels
prijsetiketten die niet gemakkelijk verwijderd of verwisseld kunnen
worden.
7.0 Elektronische voorzieningen
U kunt uw beveiligingsmaatregelen uitbreiden met elektronische
voorzieningen zoals:
labels
etiketten
contactsnoeren
chips
drukcontacten
detectiepoorten
Camera´s
Bij het gebruik maken van camera´s dient men rekening te houden met het
bepaalde
in artikel 441 b van het Wetboek van Strafrecht. Daarin staat dat men
geen technisch hulpmiddel
mag aanwenden om een afbeelding te maken van iemand die zich in een
voor het publiek toegankelijke besloten ruimte bevindt, wanneer de
aanwezigheid daarvan niet op
duidelijke wijze kenbaar is gemaakt.
U kunt dit ondervangen door bordjes met teksten zoals: ? Wij waken met
tv-camera´s over uw en
onze eigendommen, aan te brengen op duidelijk zichtbare plaatsen in uw
winkel.
De teksten zijn een compromis tussen begrijpelijk taalgebruik en
juridisch jargon.
Er kunnen dan ook geen rechten aan worden ontleend.
Met dank aan:
Politie.nl
Supermarkt.nl
Veiligamsterdam.nl
Algemeen Politie Blad
Platformdetailhandel.nl
Veiligheidszorg-ede.nl
Centraal Bureau Levensmiddelen
Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing |
|